TRỌNG TÀI THƯƠNG MẠI TRONG LĨNH VỰC GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

Tháng 1 29, 2026

I). Các loại tranh chấp phổ biến trong giáo dục

Trong thực tiễn, các tranh chấp trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo thường phát sinh từ các quan hệ hợp đồng và quan hệ dịch vụ, bao gồm:

1.Tranh chấp hợp đồng đào tạo.

Đây là loại tranh chấp phổ biến nhất, thường xảy ra giữa:

Học sinh, sinh viên hoặc phụ huynh với cơ sở giáo dục;
Các trung tâm đào tạo, trường quốc tế, trường tư thục;

Nội dung tranh chấp thường liên quan đến:

Chất lượng đào tạo không đúng cam kết;
Thay đổi chương trình học, giảng viên, thời lượng học;
Điều kiện cấp bằng, chứng chỉ;
Hoàn trả học phí khi chấm dứt học tập.

2. Tranh chấp về học phí và các khoản thu

Đây là nhóm tranh chấp phổ biến và nhạy cảm, thường phát sinh do:

Tăng học phí không đúng lộ trình hoặc không được thông báo rõ ràng;
Các khoản phí phát sinh ngoài hợp đồng;
Áp dụng điều khoản phạt bất lợi cho học sinh, sinh viên;
Hoàn phí trong trường hợp học sinh, sinh viên nghỉ học hoặc bị đình chỉ học tập.

3. Tranh chấp trong hợp tác và liên kết đào tạo

Các cơ sở giáo dục thường phát sinh tranh chấp trong:

Hợp đồng liên kết đào tạo trong nước và quốc tế;
Hợp tác nhượng quyền chương trình đào tạo;
Phân chia lợi nhuận, quyền sử dụng thương hiệu, chứng chỉ.

4. Tranh chấp lao động trong lĩnh vực giáo dục

Bao gồm tranh chấp giữa:

Nhà trường và giảng viên, giáo viên;
Trung tâm đào tạo và người lao động

Nội dung tranh chấp thường liên quan đến hợp đồng lao động, tiền lương, thời gian giảng dạy, quyền sở hữu bài giảng, giáo trình.

II). Vai trò của trọng tài trong giải quyết tranh chấp giáo dục

1. Tính linh hoạt và bảo mật

Khác với Toà án, trọng tài thương mại cho phép các bên:

Tự do lựa chọn trọng tài viên có chuyên môn về giáo dục;
Thoả thuận về địa điểm, ngôn ngữ, thủ tục tố tụng;
Đảm bảo tính bảo mật thông tin, đặc biệt quan trọng với uy tín và thương hiệu của cơ sở giáo dục

2. Giải quyết nhanh chóng, hiệu quả

Thủ tục trọng tài thường đơn giản hơn, thời gian giải quyết ngắn hơn so với Toà án, giúp các bên sớm ổn định hoạt động học tập và giảng.

3. Phán quyết có giá trị chung thẩm

Phán quyết trọng tài có hiệu lực chung thẩm, không bị kháng cáo, kháng nghị, tạo sự ổn định và chắc chắn trong quan hệ pháp lý giáo.

4. Phù hợp với tính chất thương mại của giáo dục hiện đại

Đối với các cơ sở giáo dục tư thục, quốc tế, trung tâm đào tạo kỹ năng, giáo dục mang bản chất là hoạt động cung ứng dịch vụ, do đó việc áp dụng trọng tài thương mại là phù hợp và hiệu quả.

III). Quy định pháp luật về giáo dục và đào tạo

Hoạt động giáo dục và giải quyết trah chấp trong các lĩnh vực này chịu sự điều chỉnh của văn bản pháp luật, tiêu biểu như:

Luật Giáo dục năm 2019
Luật Giáo dục đại học (sửa đổi, bổ sung);
Luật Trọng tài thương mại 2010;
Bộ luật Dân sự năm 2015;
Các nghị định, thông tư hướng dẫn liên quan đến học phí, liên kết đào tạo, giáo dục có yếu tố nước ngoài.

Theo quy định của pháp luật, các tranh chấp phát sinh từ hợp đồng đào tạo, hợp đồng dịch vụ giáo dục hoàn toàn có thể được giải quyết bằng trọng tài nếu các bên có thoả thuận trọng tài hợp pháp.

IV). Các vụ tranh chấp giáo dục nổi bật

Thực tiễn cho thấy nhiều tranh chấp giáo dục đáng chú ý, điển hình như:

Tranh chấp giữa sinh viên và trường quốc tế liên quan đến việc thay đổi chương trình đào tạo, bằng cấp không được công nhận;
Tranh chấp hoàn trả học phí trong trường hợp chuyển đổi hình thức đào tạo;
Tranh chấp giữa các cơ sở giáo dục trong hợp liên kết đào tạo, nhượng quyền chương trình

Những vụ việc này phản ánh nhu cầu cấp thiết của việc xây dựng cơ chế giải quyết tranh chấp hiệu quả, chuyên nghiệp và phù hợp với đặc thù giáo dục.

V). Bảo vệ quyền lợi của học sinh, sinh viên và nhà trường.

1. Bảo vệ quyền lợi của học sinh, sinh viên

Trọng tài thương mại giúp người học:

Được bảo vệ quyền học tập theo đúng cam kết hợp đồng;
Yêu cầu hoàn trả học phí và bồi thường thiệt hại khi quyền lợi bị xâm phạm;
Giải quyết tranh chấp nhanh chóng, hạn chế gián đoạn qúa trình học tập.

2. Bảo vệ quyền lợi của nhà trường và cơ sở giáo dục

Đối với cơ sở giáo dục, trọng tài:

Giảm thiểu rủi ro pháp lý kéo dài;
Bảo vệ uy tín, thương hiệu;
Tạo môi trường pháp lý ổn định cho hoạt động đào tạo và đầu tư giáo dục.

VI). Cách để giải quyết tranh chấp bằng Trung tâm Trọng tài thương mại quốc tế Bigboss

Để giải quyết tranh chấp bằng phương pháp trọng tài thương mại tại BBIAC. Quý khách hàng có thể ghi vào hợp đồng 1 trong 2 nội dung sau:

1. Điều khoản trọng tài mẫu

Ngoài ra, các bên có thể bổ sung:

(a) số lượng trọng tài viên là [một hoặc ba].

(b) địa điểm trọng tài là [thành phố và/hoặc quốc gia].

(d) ngôn ngữ trọng tài là [ ].

Ghi chú:

Chỉ áp dụng đối với tranh chấp có yếu tố nước ngoài
Chỉ áp dụng đối với tranh chấp có yếu tố nước ngoài hoặc tranh chấp có ít nhất một bên là doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.

2. Điều khoản trọng tài mẫu theo thủ tục rút gọn

“Mọi tranh chấp phát sinh từ hoặc liên quan đến hợp đồng này sẽ được giải quyết bằng trọng tài tại Trung tâm Trọng tài Thương mại Quốc tế BIGBOSS (BBIAC) theo Quy tắc tố tụng trọng tài của Trung tâm này. Các bên thỏa thuận rằng tố tụng trọng tài sẽ được tiến hành theo Thủ tục rút gọn quy định tại Điều 37 của Quy tắc tố tụng trọng tài của BBIAC.”

Ngoài ra, các bên có thể bổ sung:

(a) địa điểm trọng tài là [thành phố và/hoặc quốc gia].

(b) luật áp dụng cho hợp đồng là [ ].

Ghi chú:

Chỉ áp dụng đối với tranh chấp có yếu tố nước ngoài
Chỉ áp dụng đối với tranh chấp có yếu tố nước ngoài hoặc tranh chấp có ít nhất một bên là doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài

Liên hệ 0979 133 955 để được tư vấn!