Trọng tài thương mại và các vấn đề về Bảo hiểm y tế

Tháng 1 31, 2026

1. Luật Bảo hiểm y tế tại Việt Nam.

– Hệ thống pháp luật về bảo hiểm y tế tại Việt Nam được xây dựng tương đối đầy đủ, trong đó trọng tâm là Luật Bảo hiểm y tế năm 2008, được sửa đổi, bổ sung năm 2014 và các văn bản hướng dẫn thi hành như nghị định, thông tư của Chính phủ và Bộ Y tế. Theo quy định của pháp luật, bảo hiểm y tế là hình thức bảo hiểm bắt buộc đối với các nhóm đối tượng nhất định và tự nguyện đối với một số nhóm khác, nhằm chăm sóc sức khoẻ cộng đồng trên cơ sở chia sẻ rủi ro. Luật đã quy định rõ:

Quyền và nghĩa vụ của người tham gia bảo hiểm y tế;
Trách nhiệm của cơ quan bảo hiểm xã hội;
Nghĩa vụ của cơ sở khám chữa bệnh ký hợp đồng khám chữa bệnh bảo hiểm y tế;
Phạm vi, mức hưởng và thủ tục thanh toán chi phí khám chữa bệnh

– Bên cạnh bảo hiểm y tế xã hội do Nhà nước tổ chức, bảo hiểm y tế thương mại do các doanh nghiệp bảo hiểm cung cấp cũng ngày càng phổ biến. Đây chính là lĩnh vực thường phát sinh tranh chấp mang tính thương mại và có khả năng giải quyết bằng trọng tài.

2. Các tranh chấp phổ biến về Bảo hiểm y tế.

– Trong thực tiễn, các tranh chấp về bảo hiểm y tế diễn ra dưới nhiều hình thức, tập trung vào các vấn đề sau:

Thứ nhất, tranh chấp về phạm vi và mức hưởng Bảo hiểm y tế.

Người tham gia bảo hiểm cho rằng quyền lợi của mình bị hạn chế không đúng quy định, trong khi doanh nghiệp bảo hiểm hoặc cơ quan bảo hiểm xã hội từ chối chi trả với lý do dịch vụ y tế không thuộc phạm vi bảo hiểm

Thứ hai, tranh chấp về từ chối hoặc thậm chậm chi trả chi phí khám bệnh.

Đây là dạng tranh chấp phổ biến, phát sinh khi hồ sơ thanh toán bị kéo dài thời gian xử lý hoặc bị từ chối do cách hiểu khác nhau về điều kiện bảo hiểm.

Thứ ba, tranh chấp giữa cơ sở khám chữa bệnh và tổ chức bảo hiểm.

Các cơ sở y tế có thể khiếu nại về việc không được thanh toán đầy đủ chi phí, bị xuất toán hoặc bị cho là lạm dụng quỹ bảo hiểm y tế.

Thứ tư, tranh chấp trong Bảo hiểm y tế thương mại.

Tranh chấp thường xoay quanh điều khoản hợp đồng bảo hiểm, nghĩa vụ cung cấp thông tin, điều kiện loại trừ trách nhiệm và cách giải thích điều khoản bảo hiểm.

3. Vai trò của trọng tài trong giải quyết tranh chấp Bảo hiểm y tế.

– Trọng tài thương mại là phương thức giải quyết tranh chấp ngoài Toà án, dựa trên sự thoả thuận của các bên và được điều chỉnh bởi Luật Trọng tài thương mại năm 2010. Trong các lĩnh vực bảo hiểm, đặc biệt là bảo hiểm y tế thương mại, trọng tài ngày càng thể hiện vai trò quan trọng.

Trước hết, Trọng tài bảo đảm tính linh hoạt và chuyên môn cao. Các bên có thể lựa chọn trọng tài viên am hiểu sâu về bảo hiểm, y tế và tài chính, giúp việc giải quyết tranh chấp chính xác và sát thực tiễn hơn.
Thứ hai, tính bảo mật là ưu điểm nổi bật của trọng tài. Thông tin liên quan đến sức khoẻ, hồ sơ bệnh án và tài chính cá nhân của người tham gia bảo hiểm được bảo vệ tốt hơn so với quá trình xét xử công khai tại Toà án.
Thứ ba, thời gian giải quyết nhanh chóng và hiệu lực chung thẩm của phán quyết trọng tài giúp các bên sớm ổn định hoạt động, tránh kéo dài tranh chấp gây ảnh hưởng đến quyền lợi người bệnh và uy tín của doanh nghiệp bảo hiểm.

– Tuy nhiên, cần lưu ý rằng trọng tài chỉ được áp dụng khi các bên có thoả thuận trọng tài hợp lệ, thường được ghi nhận trong hợp đồng bảo hiểm y tế thương mại.

4. Các vụ tranh chấp Bảo hiểm y tế nổi bật.

– Trong thực tế, nhiều vụ tranh chấp bảo hiểm y té đã thu hút sự quan tâm của dư luận. Điển hình các vụ việc có liên quan đến:

Doanh nghiệp bảo hiểm từ chối chi trả chi phí điều trị với lý do bệnh có sẵn hoặc thuộc điều khoản loại trừ;
Cơ sở y tế bị xuất toàn hàng tỷ đồng chi phí khám bệnh bảo hiểm y tế do bị cho là chỉ định dịch vụ không phù hợp;
Tranh chấp hợp đồng bảo hiểm y tế thương mại giữa cá nhân và doanh nghiệp bảo hiểm về cách hiểu điều khoản hợp đồng.

– Một số vụ việc đã giải quyết thông qua thương lượng, hoà giải hoặc trọng tài, cho thấy hiệu quả của các phương thức giải quyết tranh chấp ngoài Toà án trong lĩnh vực nhảy cảm này.

5. Bảo vệ quyền lợi của người tham gia Bảo hiểm y tế.

– Để bảo vệ tốt hơn quyền lợi của người tham gia bảo hiểm y tế, cần chú trọng một số giải pháp sau:

Hoàn thiện hệ thống pháp luật về bảo hiểm y tế, bảo đảm tính minh bạch, thống nhất và dễ tiếp cận đối với người dân.
Nâng cao nhận thức pháp lý của người tham gia bảo hiểm, đặc biệt là hiểu rõ quyền lợi, nghĩa vụ và các điều khoản hợp đồng bảo hiểm y tế thương mại.
Khuyến khích sử dụng các phương thức giải quyết tranh chấp ngoài Toà án, trong đó có trọng tài, nhằm giảm áp lực cho hệ thống Toà án và bảo đảm quyền lợi các bên.
Tăng cường trách nhiệm của doanh nghiệp bảo hiểm và cơ sở khám chữa bệnh, bảo đảm thực hiện đúng cam kết và quy định pháp luật

6. Cách để giải quyết tranh chấp bằng Trung tâm Trọng tài thương mại quốc tế Bigboss

Để giải quyết tranh chấp bằng phương pháp trọng tài thương mại tại BBIAC. Quý khách hàng có thể ghi vào hợp đồng 1 trong 2 nội dung sau:

6.1. Điều khoản trọng tài mẫu

Ngoài ra, các bên có thể bổ sung:

(a) số lượng trọng tài viên là [một hoặc ba].

(b) địa điểm trọng tài là [thành phố và/hoặc quốc gia].

(d) ngôn ngữ trọng tài là [ ].

Ghi chú:

Chỉ áp dụng đối với tranh chấp có yếu tố nước ngoài .
Chỉ áp dụng đối với tranh chấp có yếu tố nước ngoài hoặc tranh chấp có ít nhất một bên là doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.

6.2. Điều khoản trọng tài mẫu theo thủ tục rút gọn

“Mọi tranh chấp phát sinh từ hoặc liên quan đến hợp đồng này sẽ được giải quyết bằng trọng tài tại Trung tâm Trọng tài Thương mại Quốc tế BIGBOSS (BBIAC) theo Quy tắc tố tụng trọng tài của Trung tâm này. Các bên thỏa thuận rằng tố tụng trọng tài sẽ được tiến hành theo Thủ tục rút gọn quy định tại Điều 37 của Quy tắc tố tụng trọng tài của BBIAC.”