Giải quyết tranh chấp nội bộ doanh nghiệp bằng Trọng tài thương mại

giải quyết tranh chấp nội bộ doanh nghiệp bằng trọng tài thương mại
Mục lục

Giải quyết tranh chấp nội bộ doanh nghiệp  bằng Trọng tài là phương thức được pháp luật thừa nhận trong những trường hợp đáp ứng điều kiện luật định. Tuy nhiên, không phải mọi bất đồng giữa công ty, thành viên, cổ đông và người quản lý đều có thể đưa ra Trọng tài.

Việc xác định đúng thẩm quyền và thỏa thuận trọng tài có ý nghĩa quyết định đối với hiệu lực giải quyết tranh chấp.

1. Tranh chấp nội bộ doanh nghiệp có được giải quyết bằng Trọng tài?

Tranh chấp nội bộ doanh nghiệp có thể được giải quyết bằng Trọng tài thương mại nếu thuộc thẩm quyền quy định tại Điều 2 Luật Trọng tài thương mại 2010 và các bên có thỏa thuận trọng tài hợp lệ theo Điều 5 của Luật này.

Đặc biệt, pháp luật doanh nghiệp đã ghi nhận rõ quyền lựa chọn Trọng tài đối với một số tranh chấp nội bộ. Cụ thể, khoản 3 Điều 62 Luật Doanh nghiệp 2020 quy định thành viên, nhóm thành viên công ty trách nhiệm hữu hạn có quyền yêu cầu Tòa án hoặc Trọng tài hủy bỏ nghị quyết, quyết định của Hội đồng thành viên đã được thông qua.

Tương tự, Điều 151 Luật Doanh nghiệp cho phép cổ đông, nhóm cổ đông có quyền yêu cầu Tòa án hoặc Trọng tài hủy bỏ nghị quyết hoặc một phần nội dung nghị quyết Đại hội đồng cổ đông khi có căn cứ luật định.

Tuy nhiên, quyền lựa chọn Trọng tài không đồng nghĩa với việc mọi tranh chấp phát sinh trong doanh nghiệp đều đương nhiên thuộc thẩm quyền của phương thức này. Các bên cần xác định bản chất quan hệ tranh chấp, phạm vi thỏa thuận trọng tài và tư cách của những chủ thể tham gia.

Nếu không có thỏa thuận trọng tài hợp lệ hoặc tranh chấp không thuộc phạm vi được pháp luật cho phép giải quyết bằng Trọng tài, việc khởi kiện tại Trọng tài có thể bị đình chỉ do không đáp ứng điều kiện về thẩm quyền.

2. Nguyên tắc xác định thẩm quyền của Trọng tài thương mại

2.1. Tranh chấp nào thuộc thẩm quyền trọng tài?

Theo Điều 2 Luật Trọng tài thương mại 2010, Trọng tài thương mại có thẩm quyền giải quyết ba nhóm tranh chấp:

  • Tranh chấp giữa các bên phát sinh từ hoạt động thương mại;
  • Tranh chấp phát sinh giữa các bên, trong đó ít nhất một bên có hoạt động thương mại;
  • Tranh chấp khác giữa các bên mà pháp luật quy định được giải quyết bằng Trọng tài.

Để xác định một tranh chấp nội bộ doanh nghiệp có thuộc thẩm quyền của Trọng tài hay không, cần xem xét bản chất quan hệ pháp luật phát sinh thay vì chỉ căn cứ vào việc các bên có tư cách thành viên, cổ đông hay người quản lý doanh nghiệp.

Chẳng hạn, tranh chấp giữa công ty và thành viên về việc thực hiện quyền, nghĩa vụ góp vốn, phân chia lợi nhuận hoặc trách nhiệm quản lý có thể gắn với hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.

Trong khi đó, tranh chấp giữa các cá nhân có liên quan đến doanh nghiệp nhưng không phát sinh từ hoạt động thương mại và cũng không thuộc trường hợp pháp luật cho phép giải quyết bằng Trọng tài cần được đánh giá riêng.

Bên cạnh điều kiện về tính chất tranh chấp, Điều 5 Luật Trọng tài thương mại đặt ra yêu cầu bắt buộc về thỏa thuận trọng tài. Theo đó, tranh chấp chỉ được giải quyết bằng Trọng tài khi các bên có thỏa thuận trọng tài, được xác lập trước hoặc sau khi tranh chấp phát sinh.

Thỏa thuận này phải đáp ứng yêu cầu về hình thức, thẩm quyền xác lập và không thuộc trường hợp vô hiệu theo Điều 18 của Luật.

Như vậy, thẩm quyền của Trọng tài thương mại được xác định trên cơ sở hai yếu tố có mối liên hệ chặt chẽ: tranh chấp thuộc phạm vi được phép giải quyết bằng Trọng tài và các bên có sự thống nhất hợp lệ về việc lựa chọn phương thức này. Đây là cơ sở để tiếp tục xem xét những dạng tranh chấp nội bộ doanh nghiệp cụ thể.

2.2. Quy định cụ thể đối với tranh chấp nội bộ doanh nghiệp giải quyết bằng trọng tài

Tranh chấp nội bộ doanh nghiệp thường phát sinh từ quan hệ giữa công ty với thành viên, cổ đông; giữa các thành viên, cổ đông với nhau; hoặc giữa công ty với người quản lý trong quá trình tổ chức và vận hành doanh nghiệp.

Khoản 4 Điều 30 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 cũng xác định nhóm tranh chấp này thuộc loại tranh chấp về kinh doanh, thương mại thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án.

Tuy nhiên, việc Bộ luật Tố tụng dân sự quy định thẩm quyền của Tòa án không loại trừ khả năng các bên lựa chọn Trọng tài nếu đáp ứng điều kiện của pháp luật trọng tài.

Thứ nhất, tranh chấp giữa công ty với thành viên hoặc cổ đông.

Đây là nhóm tranh chấp thường liên quan đến quyền và nghĩa vụ phát sinh từ tư cách thành viên, cổ đông, chẳng hạn như nghĩa vụ góp vốn, quyền tiếp cận thông tin, quyền nhận lợi nhuận, quyền chuyển nhượng phần vốn góp hoặc cổ phần và trách nhiệm của công ty trong việc bảo đảm quyền của chủ sở hữu.

Đối với công ty trách nhiệm hữu hạn, khoản 3 Điều 62 Luật Doanh nghiệp 2020 ghi nhận quyền yêu cầu Tòa án hoặc Trọng tài hủy bỏ nghị quyết, quyết định của Hội đồng thành viên đã được thông qua.

Đối với công ty cổ phần, Điều 151 Luật Doanh nghiệp cho phép cổ đông, nhóm cổ đông thuộc khoản 2 Điều 115 yêu cầu Tòa án hoặc Trọng tài hủy bỏ nghị quyết hoặc một phần nội dung nghị quyết Đại hội đồng cổ đông nếu trình tự, thủ tục triệu tập họp, ra quyết định vi phạm nghiêm trọng quy định pháp luật, Điều lệ công ty hoặc nội dung nghị quyết vi phạm pháp luật, Điều lệ.

Đáng chú ý, đối với yêu cầu hủy nghị quyết Đại hội đồng cổ đông, Điều 151 quy định thời hạn thực hiện là 90 ngày kể từ ngày nhận được nghị quyết, biên bản họp hoặc biên bản kết quả kiểm phiếu tương ứng.

Vì vậy, cổ đông có quyền yêu cầu giải quyết bằng Trọng tài nhưng cần đặc biệt lưu ý thời hạn này để tránh ảnh hưởng đến quyền khởi kiện.

Thứ hai, tranh chấp giữa các thành viên hoặc cổ đông với nhau.

Nhóm tranh chấp này có thể phát sinh từ việc thực hiện quyền biểu quyết, chuyển nhượng phần vốn góp, cổ phần, phân chia lợi ích hoặc bất đồng về việc quản lý, điều hành doanh nghiệp.

Tuy nhiên, không thể chỉ dựa vào việc các bên cùng là thành viên hoặc cổ đông của một doanh nghiệp để kết luận tranh chấp thuộc thẩm quyền của Trọng tài.

Cần xem xét quan hệ pháp luật cụ thể có thuộc phạm vi Điều 2 Luật Trọng tài thương mại hay thuộc trường hợp được pháp luật chuyên ngành cho phép giải quyết bằng Trọng tài hay không.

Đồng thời, thỏa thuận trọng tài phải thể hiện sự thống nhất của chính những chủ thể có quyền và nghĩa vụ trong tranh chấp. Nếu điều khoản trọng tài chỉ được xác lập giữa công ty với một cổ đông nhưng không có căn cứ ràng buộc các cổ đông khác, không thể mặc nhiên mở rộng hiệu lực của thỏa thuận đó sang những người không phải là bên tham gia.

Thứ ba, tranh chấp giữa công ty với người quản lý doanh nghiệp.

Trong quá trình quản lý, điều hành, người quản lý có thể phát sinh tranh chấp với công ty liên quan đến việc thực hiện quyền, nghĩa vụ được giao, trách nhiệm bồi thường thiệt hại, tiền lương, thù lao hoặc các nghĩa vụ theo hợp đồng quản lý.

Khoản 4 Điều 30 Bộ luật Tố tụng dân sự cũng ghi nhận nhóm tranh chấp giữa công ty với người quản lý trong công ty trách nhiệm hữu hạn hoặc thành viên Hội đồng quản trị, Giám đốc, Tổng giám đốc trong công ty cổ phần.

Những tranh chấp này có thể được giải quyết bằng Trọng tài nếu đáp ứng điều kiện về thẩm quyền và có thỏa thuận trọng tài hợp lệ.

Khi xác lập thỏa thuận, cần xác định rõ chủ thể tham gia, phạm vi trách nhiệm và những tranh chấp phát sinh từ quan hệ quản lý được đưa ra Trọng tài, tránh trường hợp điều khoản chỉ điều chỉnh hợp đồng lao động hoặc hợp đồng dịch vụ nhưng lại được viện dẫn để giải quyết những quan hệ pháp lý khác.

Thứ tư, vai trò của Điều lệ công ty trong việc lựa chọn Trọng tài.

Theo điểm h khoản 2 Điều 24 Luật Doanh nghiệp 2020, Điều lệ công ty phải có nội dung về nguyên tắc giải quyết tranh chấp nội bộ. Đây là cơ sở để doanh nghiệp thiết lập cơ chế giải quyết bất đồng giữa công ty, thành viên, cổ đông và người quản lý, trong đó có thể lựa chọn thương lượng, hòa giải hoặc Trọng tài.

Đặc biệt, khoản 2 Điều 16 Luật Trọng tài thương mại quy định việc các bên dẫn chiếu đến văn bản có thể hiện thỏa thuận trọng tài như hợp đồng, chứng từ hoặc Điều lệ công ty cũng được xem là hình thức thỏa thuận trọng tài bằng văn bản. Do đó, điều khoản trọng tài trong Điều lệ có thể là căn cứ xác lập thỏa thuận trọng tài đối với các chủ thể bị ràng buộc bởi Điều lệ.

Tuy nhiên, cần kiểm tra cụ thể nội dung điều khoản, chủ thể chấp nhận Điều lệ, phạm vi tranh chấp và thẩm quyền của người xác lập. Việc Điều lệ chỉ ghi nhận nguyên tắc chung như “giải quyết tranh chấp theo quy định pháp luật” hoặc “ưu tiên thương lượng” chưa đủ để mặc nhiên kết luận các bên đã có thỏa thuận lựa chọn Trọng tài.

Doanh nghiệp nên quy định rõ trung tâm trọng tài hoặc phương thức trọng tài được lựa chọn, phạm vi tranh chấp và chủ thể chịu sự ràng buộc để hạn chế tranh chấp về thẩm quyền sau này.

3. Phân tích ưu, nhược điểm khi giải quyết bằng Trọng tài so với Tòa án

Việc lựa chọn Trọng tài hay Tòa án để giải quyết tranh chấp nội bộ doanh nghiệp không chỉ phụ thuộc vào quy định về thẩm quyền mà còn liên quan đến yêu cầu bảo mật thông tin, thời gian, chi phí và khả năng tổ chức thi hành kết quả giải quyết.

Ưu điểm khi giải quyết tranh chấp bằng Trọng tài

Trước hết, tính bảo mật là một lợi thế đáng chú ý.

Theo khoản 4 Điều 4 Luật Trọng tài thương mại, giải quyết tranh chấp bằng Trọng tài được tiến hành không công khai, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác.

Đối với tranh chấp nội bộ, việc hạn chế công khai thông tin có thể giúp doanh nghiệp bảo vệ bí mật kinh doanh, dữ liệu tài chính, chiến lược quản trị và uy tín trên thị trường.

Thứ hai, các bên có quyền chủ động lựa chọn Trọng tài viên theo quy định của pháp luật và thỏa thuận.

Đối với những tranh chấp liên quan đến cơ cấu vốn, quản trị doanh nghiệp, giao dịch giữa cổ đông hoặc trách nhiệm của người quản lý, việc lựa chọn người có chuyên môn phù hợp có thể hỗ trợ quá trình xem xét các vấn đề chuyên sâu và đặc thù của vụ việc.

Thứ ba, tính chung thẩm của phán quyết giúp hạn chế việc kéo dài tranh chấp qua nhiều cấp xét xử.

Theo khoản 5 Điều 4 và khoản 5 Điều 61 Luật Trọng tài thương mại, phán quyết trọng tài là chung thẩm và có hiệu lực kể từ ngày ban hành. Điều này tạo điều kiện để các bên sớm xác định quyền, nghĩa vụ và phương án xử lý những vấn đề phát sinh trong hoạt động doanh nghiệp.

Hạn chế khi giải quyết tranh chấp bằng Trọng tài

Bên cạnh những ưu điểm trên, Trọng tài có một số hạn chế mà doanh nghiệp cần cân nhắc.

Trước hết, thẩm quyền giải quyết phụ thuộc vào thỏa thuận trọng tài hợp lệ.

Nếu Điều lệ hoặc thỏa thuận giữa các bên không có điều khoản trọng tài rõ ràng, không xác định được phạm vi tranh chấp hoặc không ràng buộc đúng chủ thể, việc khởi kiện có thể gặp trở ngại ngay từ giai đoạn xác định thẩm quyền.

Ngoài ra, chi phí trọng tài có thể cao, đặc biệt đối với vụ tranh chấp có giá trị lớn, nhiều bên tham gia hoặc cần tiến hành các hoạt động tố tụng phức tạp. Mức phí cụ thể phụ thuộc vào quy tắc và biểu phí của Trung tâm Trọng tài được lựa chọn hoặc thỏa thuận của các bên đối với Trọng tài vụ việc.

Một hạn chế khác là khả năng áp dụng biện pháp cưỡng chế và hỗ trợ thu thập chứng cứ không hoàn toàn chủ động như Tòa án.

Hội đồng Trọng tài có thể áp dụng một số biện pháp khẩn cấp tạm thời theo Điều 49 Luật Trọng tài thương mại, nhưng trong những trường hợp thuộc thẩm quyền hỗ trợ của Tòa án, các bên vẫn cần đề nghị Tòa án thực hiện theo trình tự luật định.

Điều này có thể làm phát sinh thêm thủ tục khi vụ tranh chấp cần bảo toàn tài sản, chứng cứ hoặc ngăn chặn hành vi gây thiệt hại.

So sánh với phương thức giải quyết tại Tòa án

Tòa án có thẩm quyền giải quyết tranh chấp theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự mà không phụ thuộc vào việc các bên có thỏa thuận trọng tài hay không, trừ trường hợp có thỏa thuận trọng tài hợp lệ và được viện dẫn theo quy định pháp luật.

Hoạt động xét xử tại Tòa án về nguyên tắc được tiến hành công khai, trừ trường hợp pháp luật quy định xét xử kín. Bản án sơ thẩm có thể bị kháng cáo, kháng nghị theo thủ tục phúc thẩm nếu đáp ứng điều kiện luật định.

Ngược lại, Trọng tài đặt trọng tâm vào sự thỏa thuận của các bên, tính bảo mật và tính chung thẩm của phán quyết. Tuy nhiên, Trọng tài không phải lựa chọn phù hợp trong mọi trường hợp, nhất là khi doanh nghiệp chưa có thỏa thuận trọng tài rõ ràng hoặc tranh chấp liên quan đến chủ thể không bị ràng buộc bởi điều khoản này.

Vì vậy, doanh nghiệp nên cân nhắc lựa chọn phương thức giải quyết ngay từ khi xây dựng Điều lệ và các thỏa thuận giữa thành viên, cổ đông. Việc xác định rõ cơ chế giải quyết tranh chấp từ đầu sẽ giúp giảm thiểu nguy cơ phát sinh tranh chấp về thẩm quyền khi mâu thuẫn thực tế xảy ra.

4. Thủ tục và lộ trình khởi kiện tranh chấp nội bộ doanh nghiệp giải quyết bằng trọng tài tại Trọng tài

Sau khi xác định tranh chấp thuộc thẩm quyền và có thỏa thuận trọng tài hợp lệ, bên có quyền lợi bị xâm phạm có thể tiến hành khởi kiện theo trình tự của Luật Trọng tài thương mại, quy tắc tố tụng của Trung tâm Trọng tài được lựa chọn hoặc thỏa thuận của các bên đối với Trọng tài vụ việc.

Bước 1: Kiểm tra thỏa thuận trọng tài và xác định phạm vi tranh chấp.

Trước khi khởi kiện, cần rà soát Điều lệ công ty, hợp đồng góp vốn, thỏa thuận giữa các cổ đông, nghị quyết hoặc văn bản có liên quan để xác định có điều khoản trọng tài hay không. Nội dung cần kiểm tra bao gồm chủ thể tham gia, hình thức thỏa thuận, phạm vi tranh chấp được đưa ra Trọng tài và tổ chức trọng tài được lựa chọn.

Đối với tranh chấp yêu cầu hủy nghị quyết Đại hội đồng cổ đông theo Điều 151 Luật Doanh nghiệp, cần xác định người khởi kiện có thuộc nhóm cổ đông được quyền yêu cầu hay không và đặc biệt lưu ý thời hạn 90 ngày kể từ ngày nhận được nghị quyết, biên bản họp hoặc biên bản kiểm phiếu tương ứng.

Bước 2: Chuẩn bị hồ sơ khởi kiện.

Theo Điều 30 Luật Trọng tài thương mại, đơn khởi kiện cần có các nội dung chủ yếu như ngày, tháng, năm làm đơn; tên, địa chỉ của các bên; tóm tắt nội dung tranh chấp; cơ sở và chứng cứ khởi kiện; các yêu cầu cụ thể của nguyên đơn và giá trị tranh chấp nếu có. Kèm theo đơn khởi kiện là thỏa thuận trọng tài và bản chính hoặc bản sao các tài liệu có liên quan.

Đối với tranh chấp nội bộ doanh nghiệp, hồ sơ có thể bao gồm Điều lệ công ty, giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, sổ đăng ký thành viên hoặc cổ đông, hợp đồng góp vốn, tài liệu chứng minh việc chuyển nhượng phần vốn góp hoặc cổ phần, biên bản họp, nghị quyết của Hội đồng thành viên hoặc Đại hội đồng cổ đông, tài liệu thể hiện quyền và lợi ích bị xâm phạm cùng các chứng cứ liên quan khác.

Trường hợp yêu cầu hủy nghị quyết của cơ quan quản lý doanh nghiệp, cần làm rõ vi phạm về trình tự, thủ tục thông qua hoặc nội dung nghị quyết trái với quy định pháp luật, Điều lệ công ty. Việc xác định đúng căn cứ yêu cầu ngay từ đầu giúp Hội đồng Trọng tài có cơ sở xem xét phạm vi tranh chấp.

Bước 3: Nộp đơn khởi kiện và thành lập Hội đồng Trọng tài.

Đối với Trọng tài quy chế, nguyên đơn gửi đơn khởi kiện đến Trung tâm Trọng tài mà các bên đã lựa chọn. Đối với Trọng tài vụ việc, nguyên đơn gửi đơn khởi kiện cho bị đơn theo quy định tại Điều 31 Luật Trọng tài thương mại.

Sau khi nhận được đơn, việc thành lập Hội đồng Trọng tài được thực hiện theo thỏa thuận của các bên và quy tắc tố tụng áp dụng. Nếu các bên không có thỏa thuận về số lượng Trọng tài viên thì áp dụng quy định tại Điều 39 Luật Trọng tài thương mại.

Việc lựa chọn Trọng tài viên cần bảo đảm tính độc lập, khách quan và không thuộc trường hợp phải từ chối hoặc bị thay đổi theo quy định pháp luật.

Bước 4: Bị đơn gửi bản tự bảo vệ và Hội đồng Trọng tài xem xét thẩm quyền.

Sau khi nhận được đơn khởi kiện và tài liệu kèm theo, bị đơn có quyền gửi bản tự bảo vệ để trình bày ý kiến, căn cứ phản đối và chứng cứ bảo vệ quyền lợi của mình.

Theo Điều 35 Luật Trọng tài thương mại, đối với vụ tranh chấp tại Trung tâm Trọng tài, nếu các bên không có thỏa thuận khác hoặc quy tắc tố tụng không quy định khác, bị đơn phải gửi bản tự bảo vệ trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày nhận được đơn khởi kiện và tài liệu kèm theo.

Trong giai đoạn này, nếu bị đơn cho rằng tranh chấp không thuộc thẩm quyền của Trọng tài, không có thỏa thuận trọng tài hoặc thỏa thuận trọng tài vô hiệu, không thể thực hiện được thì cần nêu rõ trong bản tự bảo vệ. Hội đồng Trọng tài sẽ xem xét các vấn đề về thẩm quyền theo Điều 43 trước khi giải quyết nội dung tranh chấp.

Bước 5: Tiến hành giải quyết tranh chấp và ban hành phán quyết.

Sau khi xác định có thẩm quyền, Hội đồng Trọng tài tiến hành các hoạt động tố tụng cần thiết, xem xét tài liệu, chứng cứ và tổ chức phiên họp giải quyết tranh chấp theo quy định. Các bên có quyền trình bày yêu cầu, ý kiến, cung cấp chứng cứ và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình.

Kết thúc quá trình giải quyết, Hội đồng Trọng tài ban hành phán quyết theo Điều 60 và Điều 61 Luật Trọng tài thương mại. Phán quyết có tính chung thẩm và có hiệu lực kể từ ngày ban hành, trừ trường hợp thuộc căn cứ bị Tòa án hủy theo quy định pháp luật.

5. Lưu ý đặc biệt để tránh bị Tòa án hủy phán quyết

Phán quyết trọng tài có tính chung thẩm nhưng vẫn có thể bị Tòa án hủy nếu thuộc một trong các căn cứ tại Điều 68 Luật Trọng tài thương mại. Đối với tranh chấp nội bộ doanh nghiệp, rủi ro thường tập trung vào việc xác định thẩm quyền, hiệu lực của thỏa thuận trọng tài, tư cách của người tham gia và trình tự giải quyết tranh chấp.

Thứ nhất, bảo đảm tranh chấp thuộc thẩm quyền của Trọng tài.

Trước khi khởi kiện, cần xác định chính xác quan hệ pháp luật tranh chấp và căn cứ pháp lý cho phép giải quyết bằng Trọng tài. Không nên chỉ dựa vào tên gọi “tranh chấp nội bộ doanh nghiệp” để kết luận Trọng tài có thẩm quyền.

Đặc biệt, đối với tranh chấp giữa các thành viên hoặc cổ đông với nhau, cần làm rõ hoạt động thương mại có liên quan và căn cứ pháp luật chuyên ngành nếu viện dẫn trường hợp tranh chấp khác được phép giải quyết bằng Trọng tài.

Thứ hai, kiểm tra tính hợp lệ và phạm vi ràng buộc của thỏa thuận trọng tài.

Đây là vấn đề đặc biệt quan trọng đối với tranh chấp nội bộ. Điều khoản trọng tài trong Điều lệ công ty cần xác định rõ chủ thể, phạm vi tranh chấp và phương thức giải quyết.

Trường hợp thỏa thuận được xác lập thông qua Điều lệ, cần kiểm tra Điều lệ có thể hiện ý chí lựa chọn Trọng tài hay không, người ký có thẩm quyền và những chủ thể nào bị ràng buộc bởi nội dung đó.

Không nên mặc nhiên cho rằng mọi cổ đông hoặc thành viên đều bị ràng buộc bởi một thỏa thuận trọng tài chỉ vì họ có quan hệ với cùng một doanh nghiệp.

Nếu một bên không phải là chủ thể của thỏa thuận và không có căn cứ pháp lý để xác định họ đã chấp nhận thỏa thuận, Hội đồng Trọng tài có thể gặp rủi ro về thẩm quyền khi giải quyết tranh chấp.

Thứ ba, bảo đảm đúng thẩm quyền đại diện và tư cách tham gia tố tụng.

Trong tranh chấp giữa công ty với người quản lý hoặc cổ đông, cần xác định chính xác ai là người có quyền đại diện cho công ty.

Trường hợp người đại diện theo pháp luật có lợi ích đối lập với công ty hoặc là người trực tiếp tham gia tranh chấp, cần kiểm tra quy định về người đại diện, thẩm quyền ủy quyền và cơ chế đại diện phù hợp theo pháp luật doanh nghiệp.

Việc xác định sai người đại diện, khởi kiện không đúng chủ thể hoặc đưa người không bị ràng buộc bởi thỏa thuận trọng tài vào vụ tranh chấp có thể dẫn đến tranh luận về thẩm quyền và tính hợp pháp của quá trình tố tụng.

Thứ tư, tuân thủ trình tự tố tụng và bảo đảm quyền bình đẳng giữa các bên.

Theo Điều 4 Luật Trọng tài thương mại, Trọng tài viên phải độc lập, khách quan, vô tư; các bên bình đẳng về quyền và nghĩa vụ. Vì vậy, Hội đồng Trọng tài cần bảo đảm mỗi bên có cơ hội hợp lý để tiếp cận tài liệu, cung cấp chứng cứ, trình bày ý kiến và phản hồi lập luận của bên còn lại.

Nếu phát hiện vi phạm thủ tục hoặc thỏa thuận trọng tài, các bên cần phản đối kịp thời theo Điều 13 Luật Trọng tài thương mại. Việc biết có vi phạm nhưng vẫn tiếp tục tố tụng mà không phản đối trong thời hạn luật định có thể dẫn đến mất quyền phản đối tại Trọng tài hoặc Tòa án.

Thứ năm, chuẩn bị chứng cứ và xác định đúng căn cứ yêu cầu hủy nghị quyết nội bộ.

Đối với tranh chấp yêu cầu hủy nghị quyết Đại hội đồng cổ đông hoặc nghị quyết, quyết định của Hội đồng thành viên, cần thu thập đầy đủ tài liệu thể hiện trình tự triệu tập, thành phần tham dự, tỷ lệ biểu quyết, biên bản họp, nội dung nghị quyết và các quy định tương ứng trong Điều lệ công ty.

Đặc biệt, cổ đông yêu cầu hủy nghị quyết Đại hội đồng cổ đông phải chứng minh mình thuộc đối tượng có quyền yêu cầu theo Điều 151 Luật Doanh nghiệp và thực hiện trong thời hạn 90 ngày.

Đối với yêu cầu hủy nghị quyết, quyết định của Hội đồng thành viên, cần đối chiếu quyền của thành viên, nhóm thành viên theo Điều 49 và cơ chế hủy bỏ tại Điều 62 Luật Doanh nghiệp.

Ngoài ra, nếu phán quyết trọng tài bị yêu cầu hủy, Tòa án chỉ xem xét trong phạm vi các căn cứ tại Điều 68 và không xét xử lại nội dung tranh chấp theo khoản 4 Điều 71 Luật Trọng tài thương mại.

Vì vậy, các bên cần phân biệt rõ sai sót có thể dẫn đến hủy phán quyết với việc đơn thuần không đồng ý với kết quả giải quyết.

6. Cách để giải quyết tranh chấp bằng Trung tâm trọng tài thương mại quốc tế Bigboss

Để giải quyết tranh chấp bằng phương pháp trọng tài thương mại tại BBIAC. Quý khách hàng có thể ghi vào hợp đồng 1 trong 2 nội dung sau:

6.1. Điều khoản trọng tài mẫu

Giải quyết tranh chấp tại BBIAC
Giải quyết tranh chấp tại BBIAC

“Mọi tranh chấp phát sinh từ hoặc liên quan đến hợp đồng này sẽ được giải quyết bằng trọng tài tại Trung tâm Trọng tài Thương mại Quốc tế BIGBOSS (BBIAC) theo Quy tắc tố tụng trọng tài của Trung tâm này”.

Ngoài ra, các bên có thể bổ sung:

(a) số lượng trọng tài viên là [một hoặc ba].

(b) địa điểm trọng tài là [thành phố và/hoặc quốc gia].

(c) luật áp dụng cho hợp đồng là [ ].*

(d) ngôn ngữ trọng tài là [ ].**

Ghi chú:

*Chỉ áp dụng đối với tranh chấp có yếu tố nước ngoài

**Chỉ áp dụng đối với tranh chấp có yếu tố nước ngoài hoặc tranh chấp có ít nhất một bên là doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.

6.2. Điều khoản trọng tài mẫu theo thủ tục rút gọn

“Mọi tranh chấp phát sinh từ hoặc liên quan đến hợp đồng này sẽ được giải quyết bằng trọng tài tại Trung tâm Trọng tài Thương mại Quốc tế BIGBOSS (BBIAC) theo Quy tắc tố tụng trọng tài của Trung tâm này. Các bên thỏa thuận rằng tố tụng trọng tài sẽ được tiến hành theo Thủ tục rút gọn quy định tại Điều 39 của Quy tắc tố tụng trọng tài của BBIAC.”

Ngoài ra, các bên có thể bổ sung:

(a) địa điểm trọng tài là [thành phố và/hoặc quốc gia].

(b) luật áp dụng cho hợp đồng là [ ].*

(c) ngôn ngữ trọng tài là [ ]. **

Ghi chú:

*Chỉ áp dụng đối với tranh chấp có yếu tố nước ngoài

**Chỉ áp dụng đối với tranh chấp có yếu tố nước ngoài hoặc tranh chấp có ít nhất một bên là doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài

Liên hệ 0979 133 955 để được tư vấn!

7. Kết luận

Tranh chấp nội bộ doanh nghiệp giải quyết bằng Trọng tài là phương thức phù hợp trong những trường hợp pháp luật cho phép và các bên có thỏa thuận trọng tài hợp lệ. Để hạn chế rủi ro, doanh nghiệp cần xây dựng điều khoản giải quyết tranh chấp rõ ràng trong Điều lệ, xác định đúng chủ thể bị ràng buộc và tuân thủ trình tự tố tụng khi phát sinh tranh chấp.

Việc lựa chọn đúng phương thức giải quyết ngay từ đầu không chỉ bảo vệ quyền lợi của thành viên, cổ đông mà còn góp phần duy trì sự ổn định trong hoạt động quản trị và điều hành doanh nghiệp.

.
Lên đầu trang

Đăng tài liệu

TIÊU ĐỀ BÀI ĐĂNG
NỘI DUNG BÀI ĐĂNG
tải tệp lên (chỉ pdf)
Maximum file size: 256 MB