Người không có thẩm quyền ký thỏa thuận trọng tài là một trong những nguyên nhân khiến thỏa thuận trọng tài có nguy cơ bị vô hiệu, ảnh hưởng đến thẩm quyền giải quyết tranh chấp của Hội đồng trọng tài.
Vậy pháp luật quy định như thế nào về trường hợp này, hậu quả pháp lý ra sao và doanh nghiệp cần thực hiện những biện pháp nào để khắc phục, hạn chế rủi ro?
1. Hiểu đúng về người không có thẩm quyền ký thỏa thuận trọng tài
1.1. Người không có thẩm quyền ký thỏa thuận trọng tài là gì?
Người không có thẩm quyền ký thỏa thuận trọng tài là cá nhân xác lập thỏa thuận lựa chọn trọng tài để giải quyết tranh chấp nhưng không có căn cứ pháp lý cho phép họ nhân danh một bên tham gia thỏa thuận đó.
Trường hợp này thường xảy ra khi người ký không phải là người đại diện theo pháp luật, không được ủy quyền hợp pháp hoặc được ủy quyền nhưng thực hiện vượt quá phạm vi được giao.
Theo khoản 2 Điều 18 Luật Trọng tài thương mại 2010, người xác lập thỏa thuận trọng tài không có thẩm quyền theo quy định của pháp luật là một trong những trường hợp làm thỏa thuận trọng tài vô hiệu.
Nội dung này được hướng dẫn cụ thể tại khoản 2 Điều 3 Nghị quyết số 01/2014/NQ-HĐTP của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao. Theo đó, người xác lập thỏa thuận trọng tài không có thẩm quyền bao gồm:
- Người không phải là người đại diện theo pháp luật của bên tham gia thỏa thuận;
- Người không được ủy quyền hợp pháp để xác lập thỏa thuận trọng tài;
- Người được ủy quyền nhưng ký kết vượt quá phạm vi ủy quyền.
Như vậy, việc một cá nhân giữ chức vụ quản lý, trực tiếp đàm phán hoặc thường xuyên giao dịch với đối tác không đương nhiên chứng minh người đó có quyền xác lập thỏa thuận trọng tài.
Thẩm quyền phải được xác định dựa trên quy định pháp luật, điều lệ, quyết định bổ nhiệm, văn bản ủy quyền và các tài liệu có liên quan tại thời điểm xác lập thỏa thuận.
Đặc biệt, cần phân biệt thẩm quyền ký hợp đồng với thẩm quyền xác lập thỏa thuận trọng tài. Một cá nhân có thể được giao ký kết, thực hiện hợp đồng nhưng phạm vi ủy quyền không nhất thiết bao gồm quyền lựa chọn trọng tài làm phương thức giải quyết tranh chấp.
Do đó, doanh nghiệp không nên chỉ kiểm tra chữ ký trên hợp đồng mà bỏ qua căn cứ trao quyền đối với điều khoản trọng tài.
1.2. Phân biệt với các khái niệm tương đương
Trong thực tiễn, người không có thẩm quyền ký thỏa thuận trọng tài thường bị nhầm lẫn với người ký vượt quá phạm vi đại diện, người không có năng lực hành vi dân sự hoặc trường hợp thỏa thuận trọng tài không thể thực hiện được. Tuy nhiên, đây là những vấn đề pháp lý khác nhau và dẫn đến cách xử lý không giống nhau.
Thứ nhất, người không có quyền đại diện và người đại diện vượt quá phạm vi đại diện.
Người không có quyền đại diện là người không được pháp luật hoặc người được đại diện trao quyền nhân danh chủ thể khác xác lập, thực hiện giao dịch. Trong khi đó, người đại diện vượt quá phạm vi đại diện có căn cứ đại diện nhưng thực hiện giao dịch vượt quá giới hạn được giao.
Hai trường hợp này được quy định riêng tại Điều 142 và Điều 143 Bộ luật Dân sự 2015. Đối với thỏa thuận trọng tài, cả hai đều có thể dẫn đến việc thỏa thuận không ràng buộc bên được đại diện nếu không thuộc trường hợp được công nhận theo quy định pháp luật.
Thứ hai, người không có thẩm quyền và người không có năng lực hành vi dân sự.
Người không có thẩm quyền liên quan đến quyền đại diện và phạm vi được phép xác lập thỏa thuận. Ngược lại, người không có năng lực hành vi dân sự liên quan đến khả năng tự mình xác lập giao dịch theo quy định của pháp luật dân sự.
Đây là hai căn cứ vô hiệu độc lập được quy định lần lượt tại khoản 2 và khoản 3 Điều 18 Luật Trọng tài thương mại 2010.
Thứ ba, thỏa thuận trọng tài vô hiệu và thỏa thuận trọng tài không thể thực hiện được.
Thỏa thuận trọng tài vô hiệu là trường hợp thỏa thuận không đáp ứng điều kiện có hiệu lực theo quy định tại Điều 18 Luật Trọng tài thương mại.
Trong khi đó, thỏa thuận trọng tài không thể thực hiện được là trường hợp thỏa thuận đã được xác lập nhưng xuất hiện trở ngại khiến các bên không thể tiến hành giải quyết tranh chấp theo phương thức đã lựa chọn, thuộc các trường hợp được hướng dẫn tại Điều 4 Nghị quyết số 01/2014/NQ-HĐTP.
Việc phân biệt các khái niệm trên có ý nghĩa quan trọng vì không phải mọi sai sót liên quan đến người ký đều có thể được xử lý bằng cách thay đổi Trọng tài viên hoặc lựa chọn một trung tâm trọng tài khác. Nếu vấn đề nằm ở thẩm quyền xác lập thỏa thuận, doanh nghiệp cần xem xét lại chính hiệu lực của thỏa thuận đó.
2. Quy định của pháp luật về người không có thẩm quyền ký thỏa thuận trọng tài
2.1. Căn cứ theo Luật Trọng tài thương mại 2010
Căn cứ trực tiếp để xác định hiệu lực của thỏa thuận trọng tài trong trường hợp người ký không có thẩm quyền là khoản 2 Điều 18 Luật Trọng tài thương mại 2010. Quy định này xác định thỏa thuận trọng tài vô hiệu nếu người xác lập không có thẩm quyền theo quy định pháp luật.
Để làm rõ căn cứ trên, khoản 2 Điều 3 Nghị quyết số 01/2014/NQ-HĐTP hướng dẫn cụ thể các trường hợp người xác lập thỏa thuận trọng tài không có thẩm quyền, bao gồm người không phải đại diện theo pháp luật, không được ủy quyền hợp pháp hoặc vượt quá phạm vi ủy quyền.
Tuy nhiên, pháp luật không chỉ đặt ra hậu quả vô hiệu mà còn ghi nhận khả năng khắc phục trong một số trường hợp.
Cụ thể, theo khoản 2 Điều 3 Nghị quyết số 01/2014/NQ-HĐTP, thỏa thuận trọng tài do người không có thẩm quyền xác lập vẫn không bị coi là vô hiệu nếu trong quá trình xác lập, thực hiện thỏa thuận trọng tài hoặc trong tố tụng trọng tài, người có thẩm quyền xác lập thỏa thuận trọng tài đã chấp nhận hoặc đã biết mà không phản đối.
Quy định này cho thấy cần xem xét toàn bộ quá trình giao kết và thực hiện, thay vì chỉ căn cứ vào chữ ký ban đầu trên hợp đồng.
Tuy nhiên, việc chứng minh sự chấp nhận hoặc biết mà không phản đối phải có căn cứ cụ thể. Không thể mặc nhiên suy luận rằng người đại diện theo pháp luật đã công nhận thỏa thuận trọng tài chỉ vì doanh nghiệp có thực hiện một phần nghĩa vụ trong hợp đồng.
Bên cạnh đó, Điều 16 Luật Trọng tài thương mại quy định thỏa thuận trọng tài phải được xác lập bằng văn bản, bao gồm điều khoản trọng tài trong hợp đồng hoặc thỏa thuận riêng và các hình thức được pháp luật công nhận. Điều 5 của Luật này cũng đặt ra yêu cầu phải có thỏa thuận trọng tài để tranh chấp được giải quyết bằng trọng tài.
Như vậy, việc xác định hiệu lực thỏa thuận trọng tài trong trường hợp người ký không có thẩm quyền cần được xem xét đồng thời trên hai phương diện: hình thức xác lập thỏa thuận và thẩm quyền của người nhân danh bên tham gia xác lập thỏa thuận đó.
2.2. Điều kiện phát sinh hiệu lực
Để đánh giá thỏa thuận trọng tài có ràng buộc doanh nghiệp hay không, cần xác định người ký có căn cứ đại diện hợp pháp và có quyền xác lập chính thỏa thuận trọng tài. Việc kiểm tra này không dừng lại ở chức danh ghi trên hợp đồng mà phải đối chiếu với các tài liệu chứng minh thẩm quyền tại thời điểm ký kết.
Theo Điều 135, Điều 138 và Điều 141 Bộ luật Dân sự 2015, quyền đại diện có thể được xác lập theo quy định của pháp luật, theo ủy quyền hoặc theo căn cứ khác được pháp luật công nhận. Phạm vi đại diện được xác định căn cứ vào quyết định của cơ quan có thẩm quyền, điều lệ pháp nhân, nội dung ủy quyền và quy định pháp luật có liên quan.
Từ các quy định này, có thể xem xét hiệu lực của thỏa thuận trọng tài qua các điều kiện sau:
- Người ký có tư cách đại diện hợp pháp: Người ký là người đại diện theo pháp luật hoặc người được ủy quyền hợp pháp để xác lập thỏa thuận trọng tài.
- Nội dung ủy quyền bao gồm quyền xác lập thỏa thuận trọng tài: Nếu văn bản ủy quyền chỉ cho phép ký hợp đồng, cần xem xét nội dung và phạm vi ủy quyền có bao gồm việc lựa chọn trọng tài hay không. Không nên mặc nhiên cho rằng quyền ký hợp đồng đồng nghĩa với quyền thỏa thuận mọi phương thức giải quyết tranh chấp.
- Việc xác lập không vượt quá phạm vi đại diện: Người đại diện phải hành động trong giới hạn quyền được trao theo Điều 141 Bộ luật Dân sự 2015.
- Có căn cứ chứng minh sự chấp nhận của người có thẩm quyền nếu ban đầu người ký không có quyền: Trường hợp này cần đối chiếu với ngoại lệ tại khoản 2 Điều 3 Nghị quyết số 01/2014/NQ-HĐTP.
Đáng chú ý, Điều 142 và Điều 143 Bộ luật Dân sự 2015 quy định các trường hợp giao dịch do người không có quyền đại diện hoặc vượt quá phạm vi đại diện xác lập, thực hiện không làm phát sinh quyền, nghĩa vụ đối với người được đại diện, trừ những trường hợp luật định.
Các ngoại lệ bao gồm việc người được đại diện công nhận giao dịch, biết mà không phản đối trong thời hạn hợp lý hoặc có lỗi dẫn đến việc bên giao dịch không biết hoặc không thể biết về việc thiếu hoặc vượt quá thẩm quyền đại diện.
Đối với thỏa thuận trọng tài, cần vận dụng đồng thời quy định chuyên ngành tại Luật Trọng tài thương mại và hướng dẫn tại Nghị quyết số 01/2014/NQ-HĐTP.
Do đó, việc doanh nghiệp tiếp tục thực hiện hợp đồng không phải lúc nào cũng đủ để kết luận doanh nghiệp đã chấp nhận điều khoản trọng tài. Cần có chứng cứ thể hiện sự chấp nhận hoặc việc biết mà không phản đối đối với chính thỏa thuận trọng tài.
3. Hướng dẫn soạn thảo / Giải quyết đối với người không có thẩm quyền ký thỏa thuận trọng tài
3.1. Mẫu điều khoản / Trình tự xử lý
Để hạn chế tranh chấp về thẩm quyền, doanh nghiệp cần kiểm tra tư cách người ký ngay từ giai đoạn đàm phán và soạn thảo hợp đồng.
Nếu người ký không phải là người đại diện theo pháp luật, bên còn lại nên yêu cầu xuất trình văn bản ủy quyền và kiểm tra rõ phạm vi được giao, đặc biệt là quyền lựa chọn phương thức giải quyết tranh chấp bằng trọng tài.
Trường hợp doanh nghiệp phát hiện điều khoản trọng tài đã được ký bởi người không có thẩm quyền, việc xử lý cần căn cứ vào tình trạng thực tế của giao dịch.
Trường hợp 1: Người có thẩm quyền xác nhận và chấp nhận thỏa thuận trọng tài.
Nếu doanh nghiệp vẫn muốn giải quyết tranh chấp bằng trọng tài, người có thẩm quyền có thể xác nhận rõ việc chấp nhận thỏa thuận trọng tài đã được xác lập trước đó. Việc xác nhận nên được lập thành văn bản, thể hiện cụ thể hợp đồng, điều khoản trọng tài, phạm vi tranh chấp và ý chí chấp nhận của doanh nghiệp.
Có thể tham khảo cách diễn đạt sau:
“Công ty [Tên doanh nghiệp] xác nhận đã biết và chấp nhận điều khoản giải quyết tranh chấp tại Điều [số điều] của Hợp đồng số [số hợp đồng] ký ngày [ngày/tháng/năm], theo đó các tranh chấp phát sinh từ hoặc liên quan đến hợp đồng được giải quyết bằng trọng tài tại [tên tổ chức trọng tài]. Người ký văn bản này là người đại diện theo pháp luật/người được ủy quyền hợp pháp của Công ty và có đầy đủ thẩm quyền xác nhận nội dung nêu trên.”
Đây là nội dung tham khảo để thể hiện ý chí chấp nhận, không phải mẫu văn bản được pháp luật quy định bắt buộc. Doanh nghiệp cần bảo đảm người ký văn bản xác nhận thực sự có thẩm quyền và việc xác nhận đáp ứng điều kiện pháp luật.
Trường hợp 2: Doanh nghiệp chưa chấp nhận thỏa thuận trọng tài.
Nếu người ký không có thẩm quyền và doanh nghiệp không có ý chí chấp nhận điều khoản trọng tài, cần rà soát hồ sơ để xác định hậu quả pháp lý đối với thỏa thuận. Không nên tiếp tục sử dụng điều khoản trọng tài này làm căn cứ khởi kiện khi chưa làm rõ hiệu lực.
Các bên có thể xem xét ký một thỏa thuận trọng tài riêng hoặc phụ lục hợp đồng mới, do người đại diện hợp pháp hoặc người được ủy quyền đúng phạm vi ký kết. Văn bản mới cần thể hiện rõ ý chí lựa chọn trọng tài và phạm vi tranh chấp được đưa ra giải quyết.
Trường hợp 3: Tranh chấp đã được đưa ra Hội đồng trọng tài.
Nếu một bên cho rằng người ký không có thẩm quyền, bên đó cần chủ động đưa ra phản đối và cung cấp chứng cứ về tư cách đại diện, phạm vi ủy quyền cũng như các tài liệu liên quan.
Hội đồng trọng tài có trách nhiệm xem xét hiệu lực thỏa thuận trọng tài và thẩm quyền giải quyết trước khi xem xét nội dung tranh chấp theo Điều 43 Luật Trọng tài thương mại.
Trường hợp không đồng ý với quyết định của Hội đồng trọng tài về việc không có thỏa thuận trọng tài, thỏa thuận trọng tài vô hiệu hoặc thẩm quyền của Hội đồng trọng tài, các bên có quyền yêu cầu Tòa án xem xét theo Điều 44 Luật Trọng tài thương mại. Thời hạn thực hiện là 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận được quyết định của Hội đồng trọng tài.
3.2. Hệ quả pháp lý
Khi người không có thẩm quyền xác lập thỏa thuận trọng tài và không thuộc trường hợp được công nhận theo quy định pháp luật, thỏa thuận có thể bị xác định vô hiệu. Hệ quả không chỉ dừng ở việc điều khoản trọng tài mất hiệu lực mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến cơ chế giải quyết tranh chấp giữa các bên.
Thứ nhất, Hội đồng trọng tài không có căn cứ giải quyết tranh chấp.
Theo khoản 1 Điều 43 Luật Trọng tài thương mại, trước khi xem xét nội dung tranh chấp, Hội đồng trọng tài phải kiểm tra hiệu lực và khả năng thực hiện của thỏa thuận trọng tài, đồng thời xem xét thẩm quyền của mình.
Nếu xác định thỏa thuận vô hiệu hoặc vụ việc không thuộc thẩm quyền, Hội đồng trọng tài phải quyết định đình chỉ việc giải quyết tranh chấp và thông báo cho các bên.
Thứ hai, phán quyết trọng tài có nguy cơ bị hủy.
Theo điểm a khoản 2 Điều 68 Luật Trọng tài thương mại, phán quyết trọng tài bị hủy nếu thuộc trường hợp không có thỏa thuận trọng tài hoặc thỏa thuận trọng tài vô hiệu.
Vì vậy, nếu Hội đồng trọng tài vẫn tiến hành giải quyết trên cơ sở điều khoản được xác lập bởi người không có thẩm quyền, phán quyết có thể đối mặt với yêu cầu hủy tại Tòa án.
Theo Điều 69 Luật Trọng tài thương mại, thời hạn yêu cầu hủy phán quyết trọng tài là 30 ngày kể từ ngày nhận được phán quyết, trừ trường hợp có sự kiện bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan khiến bên yêu cầu không thể thực hiện quyền này đúng hạn.
Thứ ba, các bên có thể phải chuyển sang phương thức giải quyết tranh chấp khác.
Khi không có thỏa thuận trọng tài hợp lệ, các bên có thể thỏa thuận lại về phương thức giải quyết tranh chấp hoặc khởi kiện tại Tòa án nếu đáp ứng điều kiện thụ lý theo quy định pháp luật. Điều này có thể làm phát sinh thêm thời gian, chi phí và ảnh hưởng đến kế hoạch xử lý tranh chấp của doanh nghiệp.
Do đó, việc kiểm tra thẩm quyền của người ký ngay từ thời điểm giao kết có ý nghĩa quan trọng hơn nhiều so với việc chờ đến khi tranh chấp phát sinh mới tìm cách khắc phục.
4. Cách kiểm tra thẩm quyền và phòng ngừa rủi ro khi xác lập thỏa thuận trọng tài
4.1. Kiểm tra tư cách đại diện và phạm vi ủy quyền trước khi ký
Để hạn chế nguy cơ thỏa thuận trọng tài bị vô hiệu, doanh nghiệp cần xây dựng quy trình kiểm tra thẩm quyền của người ký trước khi xác lập hợp đồng. Việc kiểm tra nên được thực hiện theo từng bước, dựa trên căn cứ đại diện và phạm vi quyền hạn được pháp luật công nhận.
Bước 1: Xác định đúng chủ thể tham gia thỏa thuận trọng tài.
Trước hết, cần xác định chính xác cá nhân hoặc pháp nhân là bên tham gia hợp đồng và bên có quyền, nghĩa vụ phát sinh từ thỏa thuận trọng tài. Trường hợp người ký nhân danh chi nhánh, văn phòng đại diện hoặc đơn vị phụ thuộc, cần làm rõ đơn vị đó có tư cách chủ thể phù hợp hay người ký đang nhân danh pháp nhân chủ quản.
Việc xác định đúng chủ thể có ý nghĩa quan trọng vì thỏa thuận trọng tài phải thể hiện được ý chí của các bên có quyền và nghĩa vụ liên quan. Nếu xác định sai chủ thể, việc chứng minh thẩm quyền của người ký cũng có thể không giải quyết được vấn đề về hiệu lực thỏa thuận.
Bước 2: Kiểm tra căn cứ xác lập quyền đại diện.
Theo Điều 135 và Điều 138 Bộ luật Dân sự 2015, quyền đại diện có thể được xác lập theo quy định pháp luật, theo ủy quyền hoặc theo căn cứ khác được pháp luật công nhận. Vì vậy, doanh nghiệp cần kiểm tra người ký là người đại diện theo pháp luật hay người đại diện theo ủy quyền.
Đối với người đại diện theo pháp luật, cần đối chiếu thông tin đăng ký doanh nghiệp, điều lệ và các quy định liên quan đến cơ cấu đại diện. Đối với người đại diện theo ủy quyền, cần kiểm tra văn bản ủy quyền, chủ thể ủy quyền, thời hạn, phạm vi công việc và các giới hạn cụ thể.
Bước 3: Đối chiếu phạm vi đại diện với nội dung thỏa thuận trọng tài.
Khoản 1 Điều 141 Bộ luật Dân sự 2015 quy định người đại diện chỉ được xác lập, thực hiện giao dịch dân sự trong phạm vi đại diện được xác định theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền, điều lệ pháp nhân, nội dung ủy quyền hoặc quy định khác của pháp luật.
Do đó, nếu văn bản ủy quyền chỉ ghi nhận quyền đàm phán hoặc ký kết hợp đồng, doanh nghiệp cần xem xét liệu nội dung này có bao gồm quyền xác lập thỏa thuận trọng tài hay không. Khi phạm vi ủy quyền chưa rõ, giải pháp an toàn là yêu cầu bổ sung nội dung ủy quyền hoặc để người có thẩm quyền trực tiếp xác nhận điều khoản trọng tài.
Bước 4: Kiểm tra hình thức và lưu giữ hồ sơ thỏa thuận.
Theo Điều 16 Luật Trọng tài thương mại 2010, thỏa thuận trọng tài phải được xác lập bằng văn bản hoặc thông qua một trong các hình thức được luật công nhận. Vì vậy, doanh nghiệp cần lưu giữ hợp đồng, phụ lục, thỏa thuận trọng tài riêng, thư điện tử trao đổi và các tài liệu liên quan đến quá trình xác lập thỏa thuận.
Hồ sơ về thẩm quyền của người ký cũng cần được lưu cùng tài liệu hợp đồng, bao gồm giấy tờ chứng minh tư cách đại diện, quyết định bổ nhiệm, điều lệ hoặc văn bản ủy quyền. Việc lưu trữ đầy đủ giúp doanh nghiệp có căn cứ chứng minh hiệu lực thỏa thuận khi phát sinh tranh chấp.
4.2. Xử lý khi phát hiện người ký không có thẩm quyền
Sau khi rà soát, nếu phát hiện người ký không có thẩm quyền hoặc vượt quá phạm vi được giao, doanh nghiệp cần xác định liệu người có thẩm quyền đã chấp nhận thỏa thuận trọng tài hay chưa. Cách xử lý có thể khác nhau tùy thời điểm phát hiện và ý chí của bên được đại diện.
Trường hợp người có thẩm quyền chưa chấp nhận thỏa thuận: Doanh nghiệp nên chủ động lập lại hoặc xác nhận thỏa thuận trọng tài bằng văn bản thông qua người có thẩm quyền.
Nếu các bên vẫn muốn lựa chọn trọng tài, có thể ký thỏa thuận trọng tài riêng hoặc phụ lục hợp đồng mới, trong đó ghi nhận rõ phạm vi tranh chấp và tổ chức trọng tài được lựa chọn.
Trường hợp người có thẩm quyền đã chấp nhận hoặc biết mà không phản đối: Doanh nghiệp cần tập hợp tài liệu chứng minh sự chấp nhận hoặc việc biết mà không phản đối đối với chính thỏa thuận trọng tài.
Căn cứ áp dụng là khoản 2 Điều 3 Nghị quyết số 01/2014/NQ-HĐTP. Các chứng cứ có thể bao gồm văn bản xác nhận, thư điện tử, biên bản làm việc hoặc tài liệu thể hiện rõ người có thẩm quyền đã biết và chấp nhận điều khoản trọng tài.
Trường hợp tranh chấp đã được đưa ra trọng tài: Bên phát hiện vấn đề về thẩm quyền cần thông báo và phản đối theo đúng thời điểm, trình tự tố tụng áp dụng.
Điều 13 Luật Trọng tài thương mại quy định về việc mất quyền phản đối khi một bên biết có vi phạm nhưng vẫn tiếp tục tố tụng trọng tài mà không phản đối trong thời hạn luật định hoặc thời hạn theo thỏa thuận. Vì vậy, việc trì hoãn phản đối có thể ảnh hưởng đến quyền của bên đó trong quá trình giải quyết tranh chấp.
Cần lưu ý, việc lập văn bản xác nhận sau thời điểm ký kết không tự động khắc phục mọi khiếm khuyết. Văn bản này phải được ký bởi người có thẩm quyền, thể hiện rõ ý chí chấp nhận thỏa thuận trọng tài và phù hợp với quy định pháp luật áp dụng.
4.3. Những tài liệu doanh nghiệp nên lưu giữ để chứng minh thẩm quyền
Khi có tranh chấp về hiệu lực thỏa thuận trọng tài, việc chứng minh thẩm quyền không chỉ dựa vào lời trình bày của các bên mà cần được hỗ trợ bằng tài liệu cụ thể. Doanh nghiệp nên lưu giữ:
- Tài liệu xác định tư cách pháp lý của bên ký: Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, thông tin đăng ký doanh nghiệp và điều lệ tại thời điểm giao kết.
- Tài liệu chứng minh quyền đại diện: Quyết định bổ nhiệm, văn bản xác định người đại diện theo pháp luật hoặc giấy tờ chứng minh căn cứ đại diện khác.
- Văn bản ủy quyền: Nội dung ủy quyền, thời hạn, phạm vi công việc và các giới hạn đối với quyền ký kết, lựa chọn phương thức giải quyết tranh chấp.
- Tài liệu thể hiện ý chí chấp nhận thỏa thuận trọng tài: Văn bản xác nhận, phụ lục hợp đồng, thư điện tử hoặc biên bản làm việc có nội dung thể hiện rõ người có thẩm quyền đã chấp nhận hoặc biết mà không phản đối điều khoản trọng tài.
- Tài liệu về quá trình xác lập hợp đồng: Bản dự thảo, lịch sử trao đổi, biên bản đàm phán và bản hợp đồng hoàn chỉnh có chữ ký của các bên.
Việc chuẩn bị đầy đủ các tài liệu này giúp doanh nghiệp chủ động chứng minh thẩm quyền xác lập thỏa thuận trọng tài, đồng thời giảm thiểu nguy cơ phát sinh tranh chấp về hiệu lực điều khoản trọng tài ngay từ giai đoạn đầu của quá trình tố tụng.
5. Cách để giải quyết tranh chấp bằng Trung tâm trọng tài thương mại quốc tế Bigboss

Để giải quyết tranh chấp bằng phương pháp trọng tài thương mại tại BBIAC. Quý khách hàng có thể ghi vào hợp đồng 1 trong 2 nội dung sau:
5.1. Điều khoản trọng tài mẫu
“Mọi tranh chấp phát sinh từ hoặc liên quan đến hợp đồng này sẽ được giải quyết bằng trọng tài tại Trung tâm Trọng tài Thương mại Quốc tế BIGBOSS (BBIAC) theo Quy tắc tố tụng trọng tài của Trung tâm này”.
Ngoài ra, các bên có thể bổ sung:
(a) số lượng trọng tài viên là [một hoặc ba].
(b) địa điểm trọng tài là [thành phố và/hoặc quốc gia].
(c) luật áp dụng cho hợp đồng là [ ].*
(d) ngôn ngữ trọng tài là [ ].**
Ghi chú:
*Chỉ áp dụng đối với tranh chấp có yếu tố nước ngoài
**Chỉ áp dụng đối với tranh chấp có yếu tố nước ngoài hoặc tranh chấp có ít nhất một bên là doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.
5.2. Điều khoản trọng tài mẫu theo thủ tục rút gọn
“Mọi tranh chấp phát sinh từ hoặc liên quan đến hợp đồng này sẽ được giải quyết bằng trọng tài tại Trung tâm Trọng tài Thương mại Quốc tế BIGBOSS (BBIAC) theo Quy tắc tố tụng trọng tài của Trung tâm này. Các bên thỏa thuận rằng tố tụng trọng tài sẽ được tiến hành theo Thủ tục rút gọn quy định tại Điều 39 của Quy tắc tố tụng trọng tài của BBIAC.”
Ngoài ra, các bên có thể bổ sung:
(a) địa điểm trọng tài là [thành phố và/hoặc quốc gia].
(b) luật áp dụng cho hợp đồng là [ ].*
(c) ngôn ngữ trọng tài là [ ]. **
Ghi chú:
*Chỉ áp dụng đối với tranh chấp có yếu tố nước ngoài
**Chỉ áp dụng đối với tranh chấp có yếu tố nước ngoài hoặc tranh chấp có ít nhất một bên là doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài
Liên hệ 0979 133 955 để được tư vấn!
6. Kết luận
Người không có thẩm quyền ký thỏa thuận trọng tài có thể khiến thỏa thuận bị vô hiệu và làm phát sinh rủi ro đối với toàn bộ quá trình giải quyết tranh chấp. Tuy nhiên, pháp luật vẫn ghi nhận trường hợp thỏa thuận không bị vô hiệu nếu người có thẩm quyền đã chấp nhận hoặc biết mà không phản đối theo quy định.
Doanh nghiệp cần kiểm tra kỹ tư cách đại diện, phạm vi ủy quyền và lưu giữ chứng cứ về ý chí chấp nhận thỏa thuận trọng tài. Khi phát sinh tranh chấp, việc đánh giá đúng căn cứ pháp lý và phản đối kịp thời sẽ giúp hạn chế những hệ quả bất lợi.
