Trọng tài thương mại và các vấn đề về Bảo hiểm tài sản.

Tháng 3 5, 2026

I. Luật bảo hiểm tài sản tại Việt Nam.

Hệ thống pháp luật điều chỉnh Bảo hiểm tài sản tại Việt Nam tương đối đầy đủ, bao gồm:

Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022
Bộ luật Dân sự 2015
Luật Thương mại 2005
Các nghị định, thông tư hướng dẫn thi hành và các quy tắc, điều khoản bảo hiểm do doanh nghiệp bảo hiểm ban hành.

1.Khái niệm bảo hiểm tài sản.

Bảo hiểm tài sản là loại hình Bảo hiểm phi nhân thọ, trong đó doanh nghiệp bảo hiểm cam kết bồi thường cho người được bảo hiểm khi tài sản bị thiệt hại do sự kiện bảo hiểm gây ra.

Tài sản được bảo hiểm có thể bao gồm:

Nhà ở, công trình xây dựng;
Máy móc, thiết bị;
Hàng hoá;
Phương tiện vận tải;
Tài sản trong quá trình vận chuyển.

2.Nguyên tắc cơ bản.

Nguyên tắc bồi thường: chỉ bồi thường trong phạm vi thiệt hại thực tế;
Nguyên tắc trung thực tuyệt đối: bên mua bảo hiểm phải cung cấp đầy đủ, chính xác thông tin liên quan đến tài sản.
Nguyên tắc thế quyền: sau khi bồi thường, doanh nghiệp bảo hiểm có quyền yêu cầu bê thứ ba gây thiệt hại hoàn .

3.Hợp đồng Bảo hiểm tài sản.

Hợp đồng phải thể hiện rõ:

Đối tượng Bảo hiểm;
Số tiền Bảo hiểm;
Phạm vi Bảo hiểm và điều khoản loại trừ;
Thời hạn Bảo hiểm
Phương thức và thời hạn bồi thường.

II.Các tranh chấp phổ biến về Bảo hiểm tài sản.

Tranh chấp bảo hiểm tài sản thường phát sinh từ việc hiểu và áp dụng hợp đồng không thống nhất.

1.Tranh chấp về phạm vi Bảo hiểm.

Bên mua cho rằng sự kiện thuộc phạm vi Bảo hiểm, trong khi doanh nghiệp Bảo hiểm việc dẫn điều khoản loại trừ để từ chối bồi thường.

2.Tranh chấp về mức bồi thường

Định giá tài sản không chính xác;
Áp dụng khấu hao;
Tranh cãi về thiệt hại gián tiếp.

3.Tranh chấp về nghĩa vụ cung cấp thông tin.

Doanh nghiệp Bảo hiểm từ chối bồi thường vì cho rằng bên mua không khai báo đầy đủ tình trạng tài sản hoặc yếu tố rủi ro.

4.Tranh chấp về bồi thường

Việc kéo dài thời gian giám định và thanh toán bồi thường gây thiệt hại cho doanh nghiệp được bảo hiểm.

III. Trọng tài và giải quyết tranh chấp Bảo hiểm tài sản.

Theo Luật Trọng tài thương mại 2010, các bên có thể thoả thuận giải quyết tranh chấp bằng trọng tài nếu trong hợp đồng có điều khoản trọng tài.

1.Ưu điểm của Trọng tài

Thủ tục linh hoạt

Khác với tố tụng tại Tòa án vốn chịu sự ràng buộc chặt chẽ bởi trình tự thủ tục theo luật định, trọng tài thương mại cho phép các bên chủ động thỏa thuận về:

Địa điểm giải quyết tranh chấp
Ngôn ngữ sử dụng
Thời gian, hình thức họp
Quy tắc tố tụng áp dụng

Sự linh hoạt này đặc biệt phù hợp với các tranh chấp bảo hiểm tài sản có yếu tố kỹ thuật cao, cần xử lý nhanh để hạn chế tổn thất lan rộng, ví dụ như tranh chấp về gián đoạn kinh doanh hoặc thiệt hại dây chuyền trong sản xuất.

Ngoài ra, thủ tục trọng tài thường gọn nhẹ, không qua nhiều cấp xét xử, giúp rút ngắn thời gian giải quyết so với cơ chế Tòa án.

Bảo mật thông tin

Tranh chấp bảo hiểm tài sản thường liên quan đến:

Giá trị tài sản lớn
Thông tin tài chính, doanh thu
Quy trình sản xuất, công nghệ nội bộ
Tình trạng rủi ro của doanh nghiệp

Việc công khai những thông tin này tại Tòa án có thể ảnh hưởng đến uy tín, hình ảnh và vị thế cạnh tranh của doanh nghiệp.

Trọng tài thương mại bảo đảm tính bảo mật cao:

Phiên họp không công khai
Hồ sơ, tài liệu không bị công bố rộng rãi
Phán quyết không mặc nhiên được công khai như bản án Tòa án

Đây là ưu điểm rất quan trọng đối với doanh nghiệp, đặc biệt trong các vụ tranh chấp có giá trị lớn hoặc nhạy cảm về thương hiệu.

Lựa chọn Trọng tài viên có chuyên môn về Bảo hiểm

Tranh chấp bảo hiểm tài sản thường đòi hỏi kiến thức chuyên sâu về:

Kỹ thuật giám định tổn thất
Định giá tài sản
Điều khoản bảo hiểm chuyên ngành
Thực tiễn thị trường bảo hiểm

Trong tố tụng trọng tài, các bên có quyền lựa chọn trọng tài viên có chuyên môn và kinh nghiệm thực tiễn trong lĩnh vực bảo hiểm, tài chính hoặc kỹ thuật liên quan.

Điều này giúp:

Nâng cao chất lượng phân tích chứng cứ
Hiểu đúng bản chất kỹ thuật của tổn thất
Hạn chế việc kéo dài thời gian do phải trưng cầu giám định bổ sung

Việc được xét xử bởi người có chuyên môn phù hợp giúp tăng tính thuyết phục và công bằng của phán quyết.

Phán quyết có hiệu lực chung thẩm

Theo Luật Trọng tài thương mại 2010, phán quyết trọng tài có hiệu lực ngay khi được ban hành và không bị kháng cáo, kháng nghị như bản án của Tòa án.

Điều này mang lại nhiều lợi ích:

Giải quyết tranh chấp dứt điểm
Tránh kéo dài qua nhiều cấp xét xử
Giảm chi phí và thời gian tố tụng
Bảo đảm tính ổn định trong quan hệ thương mại

Phán quyết trọng tài chỉ có thể bị Tòa án hủy trong những trường hợp rất hạn chế theo luật định (ví dụ: vi phạm thỏa thuận trọng tài, vi phạm nguyên tắc tố tụng cơ bản).

Đối với tranh chấp bảo hiểm tài sản – nơi yếu tố thời gian có thể ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng phục hồi hoạt động kinh doanh – tính chung thẩm của phán quyết trọng tài là một ưu thế đáng kể.

2.Quy trình cơ bản

Nộp đơn yêu cầu trọng tài
Thành lập Hội đồng trọng tài
Trao đổi bản tự bảo vệ và chứng cứ
Phiên họp giải quyết tranh chấp
Ban hành phán quyết trọng tài.

3.Hiệu lực thi hành

Phán quyết trọng tài có giá trị bắt buộc thi hành và được công nhận theo pháp luật Việt Nam. Trong trường hợp có yếu tố nước ngoài, việc công nhận và thi hành có thể căn cứ theo các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

IV.Các vụ tranh chấp Bảo hiểm tài sản nổi bật.

Trong thực tiễn, nhiều vụ tranh chấp bảo hiểm tài sản có giá trị lớn đã được giải quyết bằng trọng tài hoặc toà án, đặc biệt liên quan đến:

Cháy nhà xưởng, khu công nghiệp
Thiệt hại hàng hoá xuất nhập khẩu
Tổn thất do thiên tai.

Thực tế cho thấy, các vụ cháy lớn tại khu công nghiệp thường phát sinh tranh chấp về điều khoản loại trừ và giá trị bồi thường, gây ảnh hưởng đáng kể đến hoạt động sản xuất của doanh nghiệp.

Những vụ việc này đặt ra yêu cầu về soạn thảo hợp đồng bảo hiểm rõ ràng và lựa chọn cơ chế giải quyết tranh chấp phù hợp ngay từ đầu.

V.Bảo vệ quyền lợi của người tham gia Bảo hiểm

Để hạn chế rủi ro pháp lý và bảo vệ quyền lợi, người tham gia bảo hiểm cần:

Trước hết, cần đọc kỹ các điều khoản trong hợp đồng, đặc biệt là những nội dung liên quan đến điều khoản loại trừ trách nhiệm và phương pháp tính bồi thường. Đây là những quy định có ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của các bên khi xảy ra sự cố hoặc tranh chấp. Việc hiểu rõ các điều khoản này giúp doanh nghiệp chủ động đánh giá rủi ro và tránh những bất lợi về sau.

Bên cạnh đó, việc kê khai thông tin trung thực trong quá trình giao kết và thực hiện hợp đồng là yếu tố hết sức quan trọng. Kê khai không đầy đủ hoặc sai sự thật có thể dẫn đến nguy cơ hợp đồng bị vô hiệu hoặc bị từ chối bồi thường khi phát sinh tranh chấp. Sự minh bạch ngay từ đầu chính là nền tảng để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mỗi bên.

Ngoài ra, doanh nghiệp cần lưu giữ đầy đủ các chứng từ liên quan như hóa đơn, chứng từ mua bán và hồ sơ giám định thiệt hại. Đây chính là cơ sở quan trọng để chứng minh quyền và lợi ích của mình trong trường hợp xảy ra tranh chấp. Việc quản lý hồ sơ chặt chẽ không chỉ giúp tiết kiệm thời gian mà còn tăng tính thuyết phục khi giải quyết vụ việc.

Cuối cùng, các bên nên thỏa thuận rõ ràng điều khoản trọng tài trong hợp đồng và lựa chọn một trung tâm trọng tài uy tín. Điều này giúp bảo đảm quá trình giải quyết tranh chấp được thực hiện nhanh chóng, khách quan và chuyên nghiệp, đồng thời hạn chế những rủi ro phát sinh từ việc thiếu thống nhất về phương thức giải quyết tranh chấp.

VI.Kết luận

Bảo hiểm tài sản là công cụ quan trọng giúp cá nhân và doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro tài chính khi xảy ra tổn thất. Tuy nhiên, tranh chấp về phạm vi bảo hiểm và mức bồi thường là điều khó tránh khỏi nếu hợp đồng không rõ ràng hoặc các bên chưa hiểu đầy đủ quyền và nghĩa vụ của mình.

Trong bối cảnh đó, trọng tài thương mại là phương thức giải quyết tranh chấp hiệu quả nhờ tính linh hoạt, bảo mật và phán quyết có giá trị chung thẩm. Việc chủ động xây dựng điều khoản trọng tài và chuẩn bị hồ sơ chặt chẽ ngay từ đầu sẽ góp phần bảo vệ tốt nhất quyền lợi của người tham gia bảo hiểm.

VII.Cách để giải quyết tranh chấp bằng Trung tâm trọng tài thương mại quốc tế Bigboss

Để giải quyết tranh chấp bằng phương pháp trọng tài thương mại tại BBIAC. Quý khách hàng có thể ghi vào hợp đồng 1 trong 2 nội dung sau:

7.1. Điều khoản trọng tài mẫu

Ngoài ra, các bên có thể bổ sung:

(a) số lượng trọng tài viên là [một hoặc ba].

(b) địa điểm trọng tài là [thành phố và/hoặc quốc gia].

(d) ngôn ngữ trọng tài là [ ].

Ghi chú:

Chỉ áp dụng đối với tranh chấp có yếu tố nước ngoài
Chỉ áp dụng đối với tranh chấp có yếu tố nước ngoài hoặc tranh chấp có ít nhất một bên là doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.

7.2. Điều khoản trọng tài mẫu theo thủ tục rút gọn

“Mọi tranh chấp phát sinh từ hoặc liên quan đến hợp đồng này sẽ được giải quyết bằng trọng tài tại Trung tâm Trọng tài Thương mại Quốc tế BIGBOSS (BBIAC) theo Quy tắc tố tụng trọng tài của Trung tâm này. Các bên thỏa thuận rằng tố tụng trọng tài sẽ được tiến hành theo Thủ tục rút gọn quy định tại Điều 37 của Quy tắc tố tụng trọng tài của BBIAC.”

Ngoài ra, các bên có thể bổ sung:

(a) địa điểm trọng tài là [thành phố và/hoặc quốc gia].

(b) luật áp dụng cho hợp đồng là [ ].

Ghi chú:

Chỉ áp dụng đối với tranh chấp có yếu tố nước ngoài
Chỉ áp dụng đối với tranh chấp có yếu tố nước ngoài hoặc tranh chấp có ít nhất một bên là doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài

Liên hệ 0979 133 955 để được tư vấn!